Angst voor de agressieve Johan

Johan is een imponerende man. Hij is bijna twee meter lang en breed in de schouders. Johan heeft een verstandelijke beperking en autisme. Als hij vastloopt in zijn dagstructuur wordt hij angstig. Door die angst kan hij gaan schreeuwen naar de begeleiding. De begeleiding is bang voor Johan en hij wordt zo veel mogelijk op zijn kamer met rust gelaten. Op den duur komt Johan hier bijna niet meer van af. Hij gaat alleen nog van zijn kamer als hij onder de douche moet, maar ook dat verloopt met steeds meer verbale agressie.

Het begeleidend team heeft in de vorm van drie thematische leergangen aandacht besteed aan het sociaal- emotioneel ontwikkelingsniveau van Johan. Zij kwamen tot de ontdekking dat Johan een ontwikkelingsniveau heeft van ongeveer 12 tot 18 maanden. Op basis van dit inzicht zagen zij in dat Johan behoefte heeft aan veel meer nabijheid en voorspelbare rituelen zoals dit voor een baby van ongeveer een jaar ook van toepassing is. Zijn imponerende gedrag werd beter doorzien waardoor op de onderliggende behoeften ingespeeld kon worden. Dit had tot gevolg dat Johan rustiger op de begeleiding reageerde en meer volgend werd in het contact.

De frustratie van meneer Gerrits

Meneer Gerrits heeft dementie en verblijft in een verpleeghuis. Hij heeft afasie en kan vaak niet meer op woorden komen. Dit frustreert hem enorm. Door de frustratie reageert meneer Gerrits geregeld met agressie. Hij slaat op de buitendeur omdat hij weg wil en reageert agressief op de verzorging als zij hem willen helpen bij het aankleden, douchen of eten.

In drie bijeenkomsten zijn, met het verzorgend team, video opnames bekeken van meneer Gerrits. Hij is gefilmd tijdens het eten en tijdens het aankleden. Op de videobeelden is de frustratie van meneer Gerrits goed te zien. Ook werd duidelijk dat hij rustig reageert als hij begrepen wordt en de tijd krijgt om de informatie die hem wordt gegeven te verwerken. Doordat videobeelden ‘stil’ gezet kunnen worden, heeft het verzorgend team meer rust om het gedrag van meneer Gerrits aandachtig te bekijken. Zij zien hierdoor beter welke omgangsvormen wel en welke niet aansluiten bij meneer Gerrits. Hierdoor kunnen ze verzorging beter op hem aanpassen waardoor het makkelijker verloopt.

Wanhoop rondom Jordan

Jordan heeft autisme. Hij woont zelfstandig en krijgt drie uur per week begeleiding. Lange tijd is dit goed gegaan, maar sinds een paar jaar gaat Jordan achteruit. Hij is verward tijdens contactmomenten, ruimt zijn kamer niet meer op en eet zeer regelmatig niet. Ook vergeet hij afspraken met begeleiding, gaat niet meer naar zijn werk en raakt meer en meer in een isolement. Het geld dat hij van een uitkering krijgt, gaat op aan drugs. Het vermoeden is dat hij dit gebruikt als zelfmedicatie, maar als hij medicatie van een psychiater voorgeschreven krijgt, verkoopt hij dit om aan geld te komen. Zijn omgeving weet niet meer waar zij goed aan doen. Een opname in een psychiatrische kliniek lijkt het enige juiste, maar dat wil Jordan pertinent niet. Het team van ambulant begeleiders raakt meer en meer in conflict met zichzelf. De meeste begeleiders vinden dat zij Jordan geen goede zorg meer kunnen bieden, maar willen hem toch nog zo goed mogelijk helpen. Jordan wijst de bemoeienissen van de begeleiding echter steeds meer af en reageert verbaal agressief als ze hem toch bezoeken.

In een bijeenkomst wordt de kwestie besproken middels een ‘socratisch gesprek’. In een socratisch gesprek wordt een dilemma ingebracht waarbij alle aanwezigen eigen onderliggende waarden, gedachten en overtuigingen onderzoeken. De bedoeling van het socratisch gesprek is dat de deelnemers meer helderheid krijgen over wat hun eigen drijfveren en onderliggende gedragsmotieven zijn zodat zij als team een keuze kunnen maken in wat zij het beste kunnen doen in de omgang met Jordan. Doordat ook de betrokken manager, psychiater en gedragsdeskundige aanwezig zijn, ontstaat een compleet beeld van wat er speelt. Ondanks dat de oplossing misschien niet direct voorhanden is, ontstaat er na een socratisch gesprek wel een gedeelde richting, rust en aandacht voor elkaars onderliggende waarden en een nieuw perspectief voor Jordan.

 

Leren leven met elkaars kwetsbaarheden

Als uw zoon of dochter psychisch kwetsbaar is en hulp nodig heeft, kan dit soms nog even duren. Wachtlijsten zijn lang terwijl de problematiek toeneemt. Het onderlinge contact komt onder druk te staan en u ervaart misschien dat u uw kind niet goed meer kunt bereiken....