Het enneagram in de zorg

enneagramHet enneagram is een eeuwenoude wijsheid die binnen de Soefitraditie door werd gegeven. De negen punten in het enneagram staan, binnen die traditie, voor de negen verschijningsvormen van God. Gurdjieff heeft de wijsheid van het enneagram naar het westen gebracht. Hij combineerde de leer van het enneagram met de hedendaagse psychologische typologie van o.a. Carl Gustav Jung. Later is, door de Chileense psychiater Oscar Ichazo de rol van de persoonlijkheid in het enneagram herkend. Claudio Naranjo, zijn leerling, werkte het enneagram als persoonlijkheidsleer verder uit. De hedendaagse vorm waarin het enneagram bekend is; (afgebeeld als een cirkel, getallen en lijnen.) is een vertaling van die persoonlijkheidsleer.

Bewustzijnsverruiming

Het enneagram doet dienst voor de bewustwording van mensen die het bestuderen. Zij kunnen zich herkennen in één of meerdere beschrijvingen van ‘de persoonlijkheidstypen’. De gedachte achter het enneagram is dat alle mensen alle negen structuren in zich hebben, maar zich het meest zullen herkennen in één van de beschreven gedragsstructuren. Dit wordt de basispersoonlijkheid of kernstructuur genoemd.  

Hoewel er binnen het enneagram onderscheid gemaakt wordt tussen drie niveaus van ontwikkeling (gezond, gemiddeld en ongezond), wordt het toch veelal gebruikt door mensen die op het gezonde en gemiddelde niveau functioneren. De beschrijvingen van het enneagram voorzien in een uitwerking van pathologische gedragsstructuren, maar hier wordt in de praktijk weinig tot geen gebruik van gemaakt. Beschrijvingen van pathologische gedragsstructuren zijn voornamelijk terug te vinden binnen de DSM en worden binnen de GGZ vanuit een medisch biologisch kader benaderd. Wat precies de reden is van deze ‘kloof’ is niet bekend. Een verklaring kan zijn dat de beschrijving van het model een zeker inzicht vraagt van de gebruikers en dat bij een doelgroep binnen de chronische GGZ en VGZ dit inzicht niet als vanzelf aanwezig is.

 Aandacht voor de ontwikkeling van ‘dat wat gezond is’

Vanuit het enneagram wordt het accent gelegd op de ‘gezonde’ ontwikkeling. Het legt het accent op groei voor de mensen die het model bestuderen en het gebruiken bij hun bewustzijnsontwikkeling. Door het uitblijven van andere beschrijvingen gericht op groei en ontwikkeling binnen de GGZ, ontstaat als vanzelf een paradigma waarbinnen de aangenomen waarheden en eigen overtuigingen die binnen de DSM beschreven staan, consequent bevestigd worden. In onze optiek, biedt het enneagram een alternatieve kijk op gedrag door het gezonde potentieel te benadrukken, oog te hebben voor iemand dieperliggende drijfveren en het vertoonde gedrag los te zien van de mens achter het gedrag waarbij erkent wordt dat pathologische gedragsstructuren kunnen ontstaan.

Verdere uitwerking van de verschillende persoonlijkheden in de zorg

Als u meer wilt weten over onze kijk vanuit het enneagram op de zorg voor mensen met psychische of psychiatrische problemen dan verwijs ik u graag naar één van onze publicatie: “Aandacht voor verschillende persoonlijkheden in de zorg” U kunt ons een bericht sturen als u deze publicatie wilt ontvangen. Wij sturen het graag per mail naar u toe.  Op de contactpagina vindt u onze gegevens. 

 

Leren leven met elkaars kwetsbaarheden

Als uw zoon of dochter psychisch kwetsbaar is en hulp nodig heeft, kan dit soms nog even duren. Wachtlijsten zijn lang terwijl de problematiek toeneemt. Het onderlinge contact komt onder druk te staan en u ervaart misschien dat u uw kind niet goed meer kunt bereiken....